حملات اخیر به مجتمعهای پتروشیمی در ماهشهر و عسلویه که منجر به آسیب دیدن شبکههای برق، خطوط انتقال و واحدهای یوتیلیتی شد، نشاندهنده تغییر استراتژی در تقابلهای منطقهای به سمت هدف قرار دادن گرههای حیاتی ارزشافزوده است. این رخداد در شرایطی رقم میخورد که صنعت پتروشیمی در سالهای اخیر به عنوان جایگزین اصلی نفت خام، نقش ستون فقرات اقتصاد کلان و تأمین ارز کشور را ایفا کرده و تنها در یک بازه یکساله، بیش از ۲۹ میلیارد دلار فروش ثبت کرده است. در واکنش به این وضعیت، سیاستگذار با مصوبه شورای عالی امنیت ملی، صادرات محصولات پتروشیمی را تا اطلاع ثانوی متوقف کرد تا ضمن تأمین نیاز صنایع پاییندستی داخلی، موجودی کالاها مدیریت شود؛ تصمیمی که اگرچه ضروری بود، اما فشار مضاعفی بر تراز ارزی و بازار ارز وارد کرده و امنیت شغلی در قطبهای صنعتی جنوب را به چالش کشیده است. دامنه این بحران به سرعت از مرزهای ایران فراتر رفته و به دلیل نقش کلیدی کشور در تأمین خوراک صنایع آسیایی، بازار جهانی را با اختلالی ساختاری روبهرو کرده است. با محدود شدن تردد در تنگه هرمز که معبر ۲۰ درصد از انرژی جهان است، صنایع بزرگ در چین و سایر کشورهای آسیایی با کاهش ۱۵ درصدی در تولیدات خود مواجه شدهاند. آمارهای جهانی نشان میدهد حدود ۱۲ درصد از ظرفیت تولید اتیلن دنیا در مناطق درگیر تنش قرار گرفته و قیمت پلیاتیلن در بازارهای بینالمللی تا ۵۰ درصد رشد داشته است. این خلاء عرضه باعث شده تا تولیدکنندگان آمریکای شمالی به سرعت برای تصاحب سهم بازار ایران در آسیا خیز بردارند که در صورت تداوم، میتواند به تغییر نقشه تجارت جهانی پتروشیمی و بازآرایی مسیرهای تأمین خوراک منجر شود. تداوم این وضعیت، ضرورت بازسازی سریع و افزایش تابآوری زیرساختهای صنعتی ایران را بیش از پیش نمایان کرده است.
