یک مطالعه علمی جدید نشان میدهد که بازنگری و احیای کتابخانههای قدیمی ترکیبات شیمیایی میتواند نقش مهمی در توسعه سریعتر داروهای نسل آینده ایفا کند؛ داروهایی که بهویژه برای مقابله با ویروسهای نوظهور، سویههای مقاوم و تهدیدات زیستی آینده حیاتی خواهند بود.
به گزارش شیمی کلاب، کتابخانههای شیمیایی مجموعههایی از هزاران تا میلیونها ترکیب شیمیایی هستند که طی دههها در آزمایشگاهها، شرکتهای داروسازی و مراکز تحقیقاتی ساخته و ذخیره شدهاند. بسیاری از این ترکیبات در گذشته به دلایل مختلف—از جمله محدودیت فناوری، نبود هدف درمانی مشخص یا نتایج ناموفق اولیه—کنار گذاشته شدهاند. اما پژوهش جدید نشان میدهد که این «ترکیبات فراموششده» میتوانند امروز با ابزارهای مدرن، ارزش درمانی تازهای پیدا کنند.
دانشمندان میگویند پیشرفتهایی مانند هوش مصنوعی، مدلسازی مولکولی پیشرفته، غربالگری پرسرعت (High-throughput screening) و درک بهتر از زیستشناسی بیماریها، امکان بررسی دوباره این ترکیبات را با دقت و سرعت بسیار بالاتر فراهم کرده است. به همین دلیل، موادی که پیشتر بیاثر یا نامناسب تلقی میشدند، اکنون میتوانند بهعنوان ضدویروسها، ضدسرطانها یا داروهای مقاوم به آنتیبیوتیک مطرح شوند.
به گفته پژوهشگران، استفاده از این کتابخانههای قدیمی یک مزیت کلیدی دارد: صرفهجویی چشمگیر در زمان و هزینه. از آنجا که بسیاری از این ترکیبات قبلاً از نظر شیمیایی سنتز شده و حتی گاهی از نظر ایمنی اولیه بررسی شدهاند، مسیر توسعه دارویی آنها میتواند بسیار کوتاهتر از طراحی یک داروی کاملاً جدید باشد.
این رویکرد بهویژه پس از تجربه همهگیری کووید-۱۹ اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ جایی که نیاز فوری به داروهای مؤثر نشان داد سیستم داروسازی جهانی باید آمادگی واکنش سریع در برابر بحرانهای آینده را داشته باشد.
پژوهشگران تأکید میکنند که سرمایهگذاری دوباره روی این منابع قدیمی، در کنار فناوریهای نوین، میتواند یکی از هوشمندانهترین راهبردها برای آمادهسازی جهان در برابر پاندمیهای آینده و تهدیدات ناشناخته سلامت باشد.
